Trầm cảm sau sinh là một rối loạn đơn độc?

  • PDF.

09/11/2018

Các nhà nghiên cứu đang chuyển sang dữ liệu hành vi, gen và nghiên cứu hình ảnh để tìm ra manh mối về việc phụ nữ bị trầm cảm sau sinh có thể khác với những người có trầm cảm bên ngoài thời kỳ này.

Trong một thời gian dài, trầm cảm sau sinh (PPD) ẩn mình trong bóng tối, nhưng trong những năm gần đây những nỗ lực đáng kể đã được thực hiện để thúc đẩy sàng lọc và điều trị cho phụ nữ bị rối loạn.

Nỗ lực để hiểu PPD đã dẫn đến một sự gia tăng trong nghiên cứu khoa học tốt lên. Kể từ năm 2008, số lượng các bài báo khoa học liên quan đến PPD được xuất bản mỗi năm đã tăng gấp đôi, theo cơ sở dữ liệu khoa học PubMed.

Kết quả của những nghiên cứu này đã khiến một số chuyên gia đặt câu hỏi liệu PPD có phải là một loại của rối loạn trầm cảm chính (MDD), vì nó được phân loại trong DSM-5, hoặc một tình trạng tâm thần riêng biệt.

Samantha Meltzer-Brody, Giám đốc Chương trình Tâm thần Chu sinh tại Đại học Bắc Carolina cho biết: “Tôi đã thấy nhiều phụ nữ trong thực hành lâm sàng chỉ có triệu chứng trầm cảm ngay sau khi sinh”. Xuất hiện các triệu chứng trầm cảm chỉ sau khi mang thai không giống như MDD là một tình trạng mãn tính, thường được đặc trưng bởi nhiều giai đoạn trầm cảm.

Một nghiên cứu mới đây được công bố bởi Molly Fox, tiến sĩ, một trợ lý giáo sư về tâm thần học và khoa học sinh học tại Đại học California, Los Angeles, và giáo sư tâm lý học Laura Glynn, Tiến sĩ, Đại học Chapman ở Los Angeles cũng gợi ý sự khác biệt giữa những phụ nữ mắc với PPD và MDD.

Fox, Glynn, và các đồng nghiệp của họ đã theo dõi 239 phụ nữ trong thời gian mang thai sớm và đánh giá định kỳ trong hai năm. Họ phát hiện ra rằng hai nhóm triệu chứng cho thấy sự khác biệt đáng kể về tỷ lệ mắc bệnh phụ thuộc vào sự khởi phát trầm cảm. Một nhóm các triệu chứng liên quan đến lo lắng thường gặp hơn ở phụ nữ bị trầm cảm trong vòng ba tháng đầu sau khi sinh so với phụ nữ bị trầm cảm sau giai đoạn hậu sản. Ngược lại, các triệu chứng liên quan đến mất hứng thú (anhedonia), buồn bã và mệt mỏi ít phổ biến hơn ở phụ nữ bị trầm cảm ngay sau khi sinh.

"Buồn chán và mất hứng thú là hai trong số các nét đặc trưng được sử dụng trong việc chẩn đoán trầm cảm nặng", Fox nói. Điều đó có nghĩa rằng không chỉ PPD có thể khác với trầm cảm điển hình, nhưng có lẽ ngay cả khi sử dụng từ "trầm cảm" có thể là một sự nhầm lẫn, cô nói.

Fox thừa nhận rằng nghiên cứu này bị hạn chế vì tất cả những người tham gia đều là bà mẹ. Hiểu được các triệu chứng trầm cảm biểu hiện ở các giai đoạn khác nhau trong cuộc sống của người phụ nữ sẽ yêu cầu số liệu về những phụ nữ chưa bao giờ sinh cũng như phụ nữ bị trầm cảm khi mang thai.

Ngoài ra, cô cảnh báo rằng trong khi các triệu chứng dễ nhận biết và so sánh, chúng cũng không đồng nhất; ngay cả cùng một cá nhân có thể có hai giai đoạn trầm cảm nặng đặc trưng bởi các triệu chứng khác nhau.

Gen có thể đóng góp cho PPD?

Ngay cả khi một số nhà khoa học cố gắng hiểu các triệu chứng của PPD, những người khác, kể cả Meltzer-Brody, đã đào qua hệ gen của con người để xem liệu có một số gen có thể ảnh hưởng đến phụ nữ đến PPD hay không. Nếu có những gen như vậy và chúng khác với những gen liên quan đến nguy cơ MDD, điều này cũng có thể hỗ trợ khái niệm về PPD như là một rối loạn của bản thân nó.

Một số bằng chứng đầu tiên về sự khác biệt tiềm năng giữa trang điểm di truyền của những phụ nữ phát triển PPD và những người phát triển MDD đã có trong một nghiên cứu năm 2016 Meltzer-Brody đã làm cùng với các nhà nghiên cứu ở Thụy Điển. Sử dụng các đăng ký sức khỏe của Thụy Điển, Meltzer-Brody và các đồng nghiệp đã lập bản đồ mức độ trầm cảm giữa các anh chị em ruột (cả hai anh em sinh đôi và không sinh đôi). Họ phát hiện ra rằng trong trường hợp của PPD, di truyền chiếm khoảng 50% nguy cơ, so với khoảng 32% trong MDD.

Meltzer-Brody hiện đang cố gắng xác định gen nào có liên quan đến nguy cơ gia đình mắc bệnh này. Để hỗ trợ cho nỗ lực này, cô đã mở một hiệp hội quốc tế mới được gọi là Trầm cảm sau sinh: Hành động hướng tới các nguyên nhân và điều trị, hoặc PACT. Bằng cách tập hợp các nhóm nghiên cứu khác nhau, dữ liệu di truyền hiện có có thể được gộp lại với nhau để cho phép phân tích phức tạp hơn. PACT cũng đã đưa ra một dự án nghiên cứu mới sử dụng các ứng dụng điện thoại thông minh để sàng lọc phụ nữ và yêu cầu các mẫu DNA từ các trường hợp nghi ngờ PPD để thêm nhiều dữ liệu hơn vào hỗn hợp (Tin tức tâm thần, 19 tháng 1).

Thay đổi não trong thai kỳ

Nó cũng được hiểu rằng cơ thể trải qua những thay đổi quan trọng về thể chất và nội tiết trong thai kỳ để chuẩn bị cho người mẹ cho sự phát triển, sinh nở và chăm sóc của thai nhi. Ít được biết đến là một thực tế rằng bộ não cũng trải qua những thay đổi đáng kể để chuẩn bị cho phụ nữ mang thai cho các nhu cầu tình cảm của mẹ, Kristina Deligiannidis, một giáo sư tại Viện nghiên cứu y học Feinstein giải thích.

"Tin hay không, chúng tôi vẫn chưa mô tả những thay đổi não bình thường xảy ra trong thời gian mang thai và giai đoạn hậu sản sinh sớm", cô nói với Tin tức Tâm thần

Deligianiddis và những người khác tin rằng ở một số phụ nữ một hoặc nhiều thay đổi thần kinh có thể dẫn đến một tính tổn thương sinh học có thể gây ra trầm cảm.

"Ở một số phụ nữ, yếu tố kích hoạt được tiết lộ bởi những thay đổi báo hiệu sự khởi đầu của thai kỳ, trong khi ở những người khác nó có thể là quá trình giảm đi sau khi sinh nở khiến họ dễ bị tổn thương," cô nói.

Một sự hiểu biết tốt hơn về những thay đổi bình thường trong bộ não của phụ nữ trong quá trình mang thai là cần thiết để thay đổi liên quan đến PPD có thể được xác định.

Fox cho biết cô tin rằng những hiểu biết về những thay đổi não bình thường xảy ra trong thai kỳ cũng có thể cung cấp thông tin chi tiết về các triệu chứng khác biệt cô quan sát thấy ở phụ nữ sau sinh. Nghiên cứu theo chiều dọc của Fox và Glynn cho thấy, các triệu chứng về cảm giác tội lỗi và lo âu tăng lên ở phụ nữ sau sinh bị trầm cảm. Tuy nhiên, nhiều bà mẹ mới không có PPD cũng có cảm giác lo lắng tương tự. Thêm những lo lắng về  đứa trẻ có thể không phải là bệnh lý trong bối cảnh của mẹ, Fox nói, và hình ảnh học sọ não ở những phụ nữ có tăng lo lắng có thể xác nhận điều đó.

"Chúng tôi muốn thừa nhận và điều trị rối loạn ở những người mà các triệu chứng thực sự khó chịu, nhưng chúng ta phải cẩn thận không tát một nhãn trên các bà mẹ đang trải qua một sự thay đổi tiêu chuẩn," cô nói.

Nick Zagorski

4 May 2018

(Người dịch: BSNT. Nguyễn Minh Quyết)

You are here