NGHIỆN CÁC CHẤT DẠNG THUỐC PHIỆN

  • PDF.

2018-04-12

ĐẠI CƯƠNG

Nghiện chất được Tổ chức Y tế thế giới coi là vấn đề nghiên cứu của Tâm thần học. Nghiện chất là khái niệm đề cập đến nghiện các chất tác động tâm thần.

Chất dạng thuốc phiện là tên gọi chung cho nhiều chất như: những chất tự nhiên (nhựa thuốc phiện), chất bán tổng hợp, tổng hợp (morphine, heroin, methadone, buprenorphine, codein, pethidine…).

Hiện nay ở đa số các nước người nghiện được coi là một người bệnh đặc biệt cần được điều trị và quản lý bắt buộc. Nghiện chất dạng thuốc phiện bao gồm sự lệ thuộc cả về cơ thể và tâm thần. Sự lệ thuộc tâm thần là cơ sở sinh học gây ra tái nghiện.

NGUYÊN NHÂN

Các nguyên nhân tâm lý:

Do tò mò, mạo hiểm, thích cảm giác lạ của thanh thiếu niên. Do áp lực phải tuân thủ theo quy luật của nhóm. Khuynh hướng bắt trước người lớn dùng rượu, thuốc lá, ma tuý... để tự khẳng định là mình đã trưởng thành.

Phản ứng do bất hoà trong gia đình, xã hội. Việc sử dụng ma tuý được coi là một phương thức để thoát ly khỏi các stress cuộc sống.

Các nguyên nhân xã hội và gia đình:

Gia đình lơ là giáo dục, không quan tâm, không có thái độ phê phán rõ ràng, nghiêm túc, đôi khi còn che dấu việc sử dụng chất (ma tuý) của con cháu. Hoặc bố mẹ quá chiều chuộng con cái, cho tiêu sài theo sở thích. Gia đình thường xuyên có xung đột.

Công tác quản lý ở các trường học không chặt chẽ. Thái độ của cộng đồng chưa tích cực lên án các hành vi buôn bán, tàng trữ tổ chức, sử dụng chất ma tuý. Chính quyền chưa có biện pháp hữu hiệu để triệt phá các ổ tiêm chích. Tổ chức phòng chống nghiện ma tuý hoạt động chưa có hiệu quả cả ở phạm vi quốc gia và quốc tế.

Các nguyên nhân sinh học: nghiện chất là bạn đồng hành với các bệnh tâm thần: bệnh trầm cảm, lo âu, tâm thần phân liệt, nhân cách bệnh chống đối xã hội...

BIỂU HIỆN

Hội chứng nghiện các chất dạng thuốc phiện

-         Thèm muốn mạnh mẽ hoặc cảm thấy buộc phải sử dụng chất dạng thuốc phiện;

-         Khó khăn trong việc kiểm tra tập tính sử dụng chất dạng thuốc phiện ( về thời gian, mức, cách sử dụng);

-         Có hội chứng cai đặc trưng khi ngừng hay giảm sử dụng;

-         Có bằng chứng về hiện tượng dung nạp chất dạng thuốc phiện đang được sử dụng;

-         Xao nhãng các thú vui, thích thú trước đây để dành thời gian tìm kiểm hay sử dụng  cũng như hồi phục sau tác động của chất dạng thuốc phiện;

-         Tiếp tục sử dụng mặc dù có các bằng chứng rõ ràng về hậu quả do sử dụng chất ma tuý đó.

Hội chứng cai các chất dạng thuốc phiện

-         Chảy nước mắt nước mũi,

-         Giãn đồng tử,

-         Nổi da gà,

-         Giòi bò trong xương,

-         Đau bụng, ỉa chảy,

-         Đau mỏi cơ bắp,

-         Vã mồ hôi,

-         Bồn chồn bứt rứt, buồn bực...

ĐIỀU TRỊ NGHIỆN CÁC CHẤT DẠNG THUỐC PHIỆN

- Các liệu pháp điều trị rất đa dạng, cần chọn liệu pháp nào cho phù hợp với từng hoàn cảnh người bệnh và điều kiện của cơ sở điều trị.

-  Điều trị hội chứng cai.

-  Sau  điều trị hội chứng cai  cần  tiếp tục điều trị duy trì lâu dài chống tái nghiện.

- Cần điều trị toàn diện cả các yếu tố sinh học, tâm lý, xã hội và cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa thầy thuốc gia đình và cộng đồng trong quá trình điều trị.

Chiến lược “giảm hại”

Trong khi chưa có phương pháp và thuốc chữa triệt để nghiện chất dạng thuốc phiện sách lược giảm hại đã được nghiện cứu. Đó là phương pháp giảm tối thiểu các mối nguy hại của việc nghiện ma tuý dạng thuốc phiện cho bản thân, gia đình và cả cộng đồng, xã hội. Với nghiện chất dạng thuốc phiện phương pháp điều trị giảm hại có thể là điều trị thay thế lâu dài bằng Methadone (buprenorphine hoặc LAAM ) và chiến lược thay thế bơm kim tiêm sạch …

Methadone được sử dụng làm chất thay thế vì:

Methadone là chất thay thế có thể quản lý sản xuất được. Methadone được dùng dưới dang siro tránh tiêm trích do vậy hạn chế nguồn lây bệnh HIV, viêm gan virus B, C... Methadone có thời gian bán huỷ dài là 36 giờ (đối tượng chỉ cần dùng một lần trong ngày, tạo được sự ổn định nồng độ thuốc trong máu ), do vậy đối tượng vẫn có thể tham gia lao động, làm việc bình thường. Methadone không gây trạng thái phê, đối tượng sử dụng không có nhu cầu phải tăng liều trong quá trình điều trị. Việc dùng Methadone sẽ tạo cơ sở để áp dụng các biện pháp tâm lý, hành vi khác để điều trị. Việc cai Methadone có phần nào thuận lợi hơn cai heroin.

DỰ PHÒNG

-         Phổ biến rộng rãi trong cộng đồng về những tác hại của các CDTP đối với cơ thể, tâm thần và xã hội.

-         Có hình thức xử lý nghiêm việc sản xuất, phân phối và sử dụng các CDTP bất hợp pháp, quản lý và sử dụng đúng chỉ định và mục đích đối với các CDTP hợp pháp. Hướng thanh thiếu niên vào cuộc sống lành mạnh.

-         Chú trọng đặc biệt đến các đối tượng: gia đình có người nghiện rượu, khủng hoảng trong cuộc sống, người bệnh tâm thần…

 

VIỆN SỨC KHỎE TÂM THẦN

Địa chỉ: 78 Giải Phóng – Phương Mai – Đống Đa – Hà Nội

Điện thoại: 024.35765344       Fax: 024.35765346

http://www.nimh.gov.vn

You are here