Rối loạn tâm thần do dùng cần sa

  • PDF
500px-cannabis_sativa_koehler_drawing.jpg
    Cần sa hay cây gai dầu, gai mèo (Cannabis sativa) là một chi thực vật có hoa bao gồm ba loài: Cannabis sativa L., Cannabis indica Lam., và Cannabis ruderalis Janisch. Ba loài này là thực vật với bản địa ở Tung Á và các khu vực xung quanh. Cần sa đã được sử dụng từ lâu để lấy sợi, hay dùng như chất gây nghiện có thể trị bệnh.

Việc trồng và sử dụng cần sa hiện bị cấm tại hầu hết các nước trên thế giới.Cần sa (Canabis sativa ) là loại ma tuý đã dùng lâu nhất nhưng những hiểu biết về nó còn rất ít, đường dùng chủ yếu là hút, ăn, ít dùng dạng tiêm.Tên gọi khác là Marijuna, hemp, Hashish-Grass. Có nhiều chủng loại mà hoạt chất chính là Δ-9 Tetrahydrocannabinol có tỷ lệ thay đổi từ 4% - 6%, có loại 1% - 2%.

DƯỢC TÍNH:

Hoạt chất là Cannabidiol, Δ-9 Tetrahydrocannabinol và Cannabinol, từ Cannabidiol chuyển hoá thành Δ-9 Tetrahydrocannabinol Cannabinol nên tuỳ loại hoạt chất trong cây mà định lượng được cây gia hay cây non, hoạt chất Δ-9 Tetrahydrocannabinol tác dụng lên hệ thần kinh làm rối loạn tâm thần có tác dụng dược lý giống Amphetamin, Morphine, rượu...

Hấp thu:

  Đường hút: Nhanh và hoàn toàn, gắn vào Surtactant và mô mỡ nhiều, nồng độ cao đạt được trong 20 phút kéo dài 3 giờ.

Đường ăn: Hấp thu qua đường ruột chậm 2-3 giờ, kéo dài 6 giờ.

  Tiêm tĩnh mạch: Tác dụng nhanh như đường hút, nhưng nồng độ đỉnh trong huyết thanh (Peak plasmatic) cao hơn.

Hoạt chất Δ-9 Tetrahydrocannabinol có ái lực cao với mô mỡ và hệ thần kinh (có tich luỹ trong mô mỡ của cơ thể)

Hiện nay chưa xác định được Receptor, phương thức tác động của cần sa và việc thải trừ bằng nhiều chất biến dưỡng chưa xác định hết.

CÁC BIỂU HIỆN LÂM SÀNG:

1/ Các triệu chứng chủ quan

Sau khi hút cần xuất hiện trạng thái sảng khoái (Euphoria), cười khóc vô cớ, rối loạn ý niệm thời gian, tăng nhận cảm và nhận thức thời gian bị thay đổi, giải thể nhân cách, tăng thị lực, 30 phút sau đó thì có trạng thái êm dịu, thoải mái, trạng thái suy tưởng nội tâm, lim dim, gật gù, đôi lúc ngủ, suy nghĩ tập trung khó khăn nhưng vẫn có thể tiếp thu.

Độc tính nghiêm trọng hơn có thể dẫn đến giảm trí nhớ tức thời, mất nhân cách, ảo thị và hoang tưởng cấp, đôi lúc có các biểu hiện giống Tâm thần phân liệt, sử dụng cần xa có thể thúc đẩy hoặc làm nghiêm trọng rối loạn tâm thần ở những trường hợp tâm thần phân liệt, đôi khi ngay cả ở liều thấp của Δ-9 Tetrahydrocannabinol, tác dụng thúc đẩy các phản ứng hốt hoảng, lo sợ. Các biểu hiện khác như hội chứng (mất ý hướng), tuổi trẻ sẽ bỏ học,bỏ làm việc, rong chơi, ở đây chưa thể kết luận là do nhân cách bị rối loạn hay do cần sa gây nên hội chứng này.

Ngộ độc cần xa cấp tính dẫn đến giảm khả năng lái xe và gây tai nạn xe cộ. Sự phụ thuộc về tinh thần và thể xác (nghiện) xảy ra trong 7-10% người dùng.

2/ Các biểu hiện sinh lý:

Có thể bao gồm nhịp tim nhanh, đánh trống ngực, hạ huyết áp tư thế, kích ứng kết mạc, đồng tử không thay đổi, không hợp tác, nói lắp và mất điều vận, choáng váng, tái nhợt,  rùng mình, yếu cơ, run rẩy, tăng phản xạ gân xương sâu. 

3/ Các vấn đề về sức khỏe khác gồm có:

Bệnh nhiễm khuẩn samonella và  nấm phổi,  bởi vì hút cần sa nhiễm bẩn. 

4/ Dùng  dịch chiết cần sa tiêm tĩnh mạch có thể gây khó thở, đau bụng, sốt, sốc, đông máu nội mạch rải rác, suy thận cấp, và có thể tử vong.

5/ Biến đổi về sinh hóa: Tăng Carboxyhemoglobin, giảm Testosteron trong máu đối với nam thấp hơn 0,65 microgram/100ml.

Thí nghiệm trên xúc vật cho thấy có các tổn hại vi cấu trúc tế bào thần kinh.



Hiện nay xử dụng ma tuý trong đó có cần sa có su thế gia tăng đặc biệt bắt đầu xuất ở các tỉnh phiá bắc đây là một vấn đề cần được quan tâm nhất là ở tuổi trẻ. Việc chẩn đoán các rối loạn tâm thần do sử dụng cần sa chủ yếu dựa trên tiền sử, các biểu hiện lâm sàng và cần làm thêm xét nghiệm Testosteron trong máu đối với nam như một xét nghiệm cần thiết để làm cơ sở cho nghiên cứu và điều trị. Việc đưa ra một tiêu chuẩn chẩn đoán và điều trị các rối loạn Tâm thần ở người nghiện cần sa cần phải được các nhà điều trị Tâm thần học nghiên cứu sâu hơn và được thống nhất chung trên toàn quốc.


BS Bùi Hồng Thanh

Bệnh viện Tâm thần Yên Bái

You are here